کشور ایران ، به عنوان عضوی از سازمان کشورهای صادر کننده نفت ،یکی از سه کشور دارنده بیشترین ذخایر نفت و گاز در جهان است. این کشور که دومین تولیدکننده و صادرکننده بزرگ اوپک پس از عربستان سعودی نیز محسوب می‌شود، در نظر دارد در بخش گاز نیز همانند نفت، به موفقیت‌هایی دست یابد، از همین رو در تلاش است که اکتشاف گازی خود را که نیمی از کل مصرف انرژی کشور را در بر می‌گیرد، افزایش دهد.

میدان گازی پارس جنوبی در خلیج فارس ، بخش کلیدی طرح توسعه انرژی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود که تاکنون نیز به موفقیت‌های چشمگیری در این زمینه دست یافته است.

طبق آمار و ارقام منتشر شده در نشریه جهانی نفت و گاز، ایران حدود 6/137 میلیارد بشکه از ذخایر نفتی و در واقع حدود 10 درصد از ذخایر کل نفت جهان را در اختیار دارد و ساخت حدود 40 میدان نفتی به خصوص در منطقه جنوب غربی خوزستان نزدیک به مرز عراق را تا به امروز به نام خود به ثبت رسانده است.

همچنین این کشور در سال 2008 میلادی حدود 4/2 میلیون بشکه نفت در روز به کشورهای آسیایی و اروپایی صادر کرده است که این امر ایران را به چهارمین صادرکننده بزرگ جهان پس از کشورهای عربستان سعودی، روسیه و امارات متحده عربی تبدیل کرده است.

این در حالی است که میدان‌های نفتی ایران به طور طبیعی سالانه با 8 درصد و 11 درصد کاهش به ترتیب در دریا و خشکی روبه‌رو بوده که این امر به افت سالانه تولیدات ایران بین 400 تا 700 هزار بشکه در روز منجر شده است.

هم اکنون حدود 35 هزار بشکه نفت خام در میدان نفتی آزادگان به مدیریت پترو ایران تولید می‌شود که طبق پیش‌بینی‌های صورت گرفته این رقم به 45 هزار بشکه در روز در سال جدید میلادی افزایش پیدا خواهد کرد.

در سال گذشته میلادی شرکت ملی نفت چین در پی قراردادی به توسعه 2 فاز میدان نفتی آزادگان شمالی پرداخت که انتظار می‌رود فاز نخست در مدت زمان 48 ماه و فاز دوم در 42 ماه به مرحله بهره‌برداری برسند.

همچنین می‌توان در فاز نخست حدود 30 هزار بشکه در روز و در فاز دوم حدود 75 هزار بشکه در هر روز نفت خام تولید کرد. کلیه این فعالیت‌های مثبت سبب خواهد شد تولید نفت در این میدان نفتی به 150 هزار بشکه در روز افزایش پیدا کند.

بر پایه برنامه پنجم طرح توسعه، ایران در نظر دارد ظرفیت تولید نفت خود را تا سال 2015 میلادی به 1/5 میلیون بشکه در روز افزایش دهد، اما کمک کشورهای خارجی در رسیدن به این هدف بسیار لازم و ضروری خواهد بود.

ایران تاکنون ظرفیت پالایشگاهی خود را به منظور تولید سوخت‌های سبک و ذخیره بنزین مورد نیازش محدود کرده است، زیرا نیاز کشور به بنزین و گازوئیل این روزها بیش از گذشته افزایش یافته است.

ظرفیت کل پالایشگاه‌های ایران در سال 2009 میلادی حدود 5/1 میلیون بشکه در روز بوده است که این رقم قادر نیست کل نیازهای داخلی کشور را تامین کند و به همین دلیل طرح‌هایی برنامه‌ریزی شده است که این رقم تا سال 2013 میلادی به 3 میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند.

پیش‌بینی می‌شود ایران تا سال 2013 میلادی نیاز خواهد داشت قراردادهای جدیدی با بعضی از کشورهای آسیایی چون چین، اندونزی، مالزی و سنگاپور به منظور واردات فرآورده‌های نفتی به امضا برساند.

ایران ظرفیت پالایشگاهی کافی برای تولید بنزین در داخل کشور ندارد، اما دولت ایران اهداف بلند مدتی را برای افزایش پالایشگاه‌های بنزین در این کشور را در دستور کار خود قرار داده است.

طبق پیش‌بینی‌های سازمان جهانی انرژی نیاز ایران به بنزین در سال 2010 میلادی حدود 2 درصد و تا سال 2015 میلادی حدود 3 درصد افزایش خواهد داشت.

این در حالی است که 80 درصد از کل صادرات ایران مربوط به نفت خام این کشور است، اما متاسفانه از کمبود بنزین و بودجه کافی برای این بخش رنج می‌برد.

ایران یک شبکه نفتی داخلی عظیم و گسترده در اختیار دارد که شامل 5 خطوط لوله و پروژه‌های دیگر مربوط به خطوط لوله انتقال گاز می‌شود.

همچنین کشور برای رشد ظرفیت وارداتش در بنادر دریای خزر سرمایه‌گذاری‌های متعددی را انجام داده است که بتواند حجم واردات خود را از کشورهای روسیه و آذربایجان دو چندان کند و توانایی معاوضه فرآورده‌های نفتی با ترکمنستان و قزاقستان را داشته باشد.

از دیگر پروژه‌های گسترده و مهم در ایران مربوط به میدان گازی پارس جنوبی می‌شود که حدود 450 تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی معادل 47 درصد از کل ذخایر گاز طبیعی ایران را در خود جای داده است .

همچنین پروژه های ال ان جی ایران ، نظیر پارس ال ان جی ، ایران ال ان جی و پرشین ال ان جی در صورت رفع برخی محدودیت ها در آینده ، بهره برداری خواهد شد . کلیه این پروژه‌ها در میدان توسعه یافته پارس جنوبی قرار دارند.

مشروح این گزارش را در بخش انگلیسی بخوانید.