|
 |
|
وعده 35 ماهه برای توسعه پارس جنوبی!؟
|
|
ایلنا
۱۳۸۹/۰۳/۲۹
|
|
طی پنج سال گذشته طرحهای نیمه کاره پارس جنوبی طبق زمانبندیها به اتمام نرسیده است و بهرغم کسب نزدیک به یک سوم درآمد نفتی در یکصد سال گذشته باز هم برای به سرانجام رساندن پروژهها دست به دامن شرکتهای خارجی شدهایم.
|
 توسعه 35ماهه پارس جنوبی خبری است که هر ایرانی وطن پرستی را خوشحال کرده و بارقههای امید را در دل کارشناسان، کارگران و سایراقشار جامعه زنده میکند. اما این که این اظهار نظرها تا چه حد به واقعیت نزدیک بوده و آیا وزارت نفت خواهد توانست با بهرهگرفتن از تجارب 20ساله حضور نهادهای غیر اقتصادی در سطح اول اقتصاد کشور به این مهم دست یابد کمی قابل تامل است. از طرفی این موضوع زمانی مطرح میشود که طی پنج سال گذشته طرحهای نیمه کاره پارس جنوبی طبق زمانبندیهای انجام شده به اتمام نرسیده است و بهرغم کسب نزدیک به یک سوم درآمد نفتی در یکصد سال گذشته باز هم برای به سرانجام رساندن پروژهها دست به دامن شرکتهای خارجی شدهایم.
بررسی تحولات 13سال گذشته صنعت نفت نشان میدهد که از سال 76 تا 84 طرح توسعه 15میدان نفتی در دستور کار قرار گرفت و توسعه این میادین با سرمایهگذاری 13.8 میلیارد دلاری با مشارکت شرکتهای بزرگ خارجی از سال 1377 شروع شد. با مقبولیتی که آن روزها در عرصه جهانی به دست آمده بود، شرکتهایی همچون «شل»، «انی»، «اجیپ» و «توتال» بدون هیچ مشکلی در ایران فعالیت داشتند. توسعه میادین نفتی نیز تا سال 84 از پیشرفت قابل قبولی برخوردار بود اما از سال 85 اجرای این طرحها با تاخیرهای زیادی همراه شد. این تاخیرها به گونهای شد که برخی از طرحهای مذکور-با چندین سال تاخیر- هنوز هم به سرانجام نرسیده است.
دولت اصلاحات در راستای جلوگیری از خام فروشی نفت و ایجاد ارزش افزوده بیشتر، اقدام به ایجاد 39طرح پتروشیمی با 20 میلیارد و 778 میلیون دلار سرمایهگذاری و ایجاد 40 میلیون تن ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی کرد که 71 درصد از این میزان سرمایهگذاری از منابع خارجی تامین شد. در سالهای 76 تا 84 در جذب سرمایهگذاران خارجی بسیار موفق عمل شد و طرحهای بسیار خوبی در این خصوص به سرانجام رسید. از سوی دیگر با سیاست تنشزدایی ایران از وجهه قابل قبولی در جهان برخوردار بود به طوری که طی دوره 1376تا 1383حدود 17.7میلیارد دلار سرمایهگذاری در زیرساختها و بخش تولید صنعت پتروشیمی به وجود آمد که 71 درصد آن از تسهیلات خارجی و 29 درصد آن از منابع داخلی استفاده شده بود. در همین مدت الفین نهم با سرمایهگذاری مشترک ساسول آفریقای جنوبی همچنین مجتمع کارون با سرمایهگذاری مشترک و مستقیم کماتور سوئد و واحد پلی اتیلن 300هزار تنی لاله با سرمایهگذاری مستقیم شرکت سایبک عربستان اجرا شد. درواقع طی هشت سال 11طرح بزرگ با ظرفیت سه میلیون و128 هزار تن در سال و سرمایهگذاری 2076 میلیون دلار به بهرهبرداری رسید و 28 طرح بزرگ پتروشیمی نیز با میانگین بیش از 60درصد پیشرفت فیزیکی تحویل دولت نهم شد. از سال 84 اما میزان سرمایهگذاری در این صنعت با افت فاحشی روبرو شد. میزان سرمایهگذاری در سال 1384نسبت به سال 1383 با 36 درصد کاهش به دو میلیارد و 306میلیون دلار رسید. در سال 1385 سرمایه گذاری در صنعت پتروشیمی رشد اندکی نسبت به دورههای قبل داشت و با 11 درصد افزایش به دو میلیارد و 575 میلیون و 700 هزار دلار رسید. در عین حال با این رشد 11 درصدی میزان سرمایهگذاری در سال 1385همچنان 25 درصد کمتر از سال 1384 بوده است. در سال 1386 نیز رشد سرمایهگذاری بسیار ناچیز بود به طوری که با 0.06 درصد رشد نسبت به سال قبل به دو میلیارد و 729 میلیون دلار رسید. سال 86 میزان سرمایهگذاری در بخش پتروشیمی تقریباً با سرمایهگذاری انجام شده در سال 1381 برابری میکند که جای سوال دارد. از طرفی از سال 84 تا 88 قرارداد هیچ طرح بزرگ و قابل اتکایی امضا نشد و با بهرهبرداری از طرحهایی که از سال 76 تا 84 به سرانجام رسیده بود، آمارهای قابل قبولی به تصویر کشیده میشد.
بهرهبرداری از فازهای 1 تا 5پارس جنوبی و آغاز فعالیت اجرایی فازهای 6 تا 10، 12، 17 و 18 نیزهمگی در سالهای 76 تا 84 به سرانجام رسید. همچنین در آن دوران فازهای 11، 13و 14در مرحله عقد قرارداد و 15، 16، 19و 20 در مرحله مناقصه قرار داشت که مذاکرات اولیه برای واگذاری برخی از این فازها به شرکتهای بزرگ خارجی، خارج از تشریفات اداری در راستای پیشبرد هر چه سریعتر توسعه این میدان صورت گرفته بود. تا سال 84 پنج فاز پارس جنوبی به بهرهبرداری رسیده بود و روزانه 140 میلیون مترمکعب تولید گاز داشت. همچنین فازهای 6، 7 و 8 پیشرفت 71 درصدی و 9 و 10 نیز 8.5 درصد پیشرفت فیزیکی داشتند. از طرفی فازهای 12، 17 و 18 نیز عقد قرارداد شده و در مرحله آغاز عملیات اجرایی قرار داشتند. اما پس از آن طرحهای در دست اجرا با تاخیرهای فراوانی همراه شد و برخلاف پیشبینیها، پنج فاز 6تا10در موعد مقرر به بهرهبرداری نرسید. از طرفی توسعه دیگر فازها نیز با مشکلاتی نظیر انصراف شرکتهای خارجی در پی فشارهای تحمیلی بین المللی مواجه شد. دولت در این سالها در پارس جنوبی توفیق چندانی نداشت و با توجه به فازهای تعریف شده در دولت اصلاحات که تعدادی از آنها نیز در مرحله مناقصه قرار داشتند هیچ قرارداد جدیدی در این عرصه منعقد نشد و عملیات اجرایی فاز جدیدی نیز آغاز نشد. در واقع بعد از سال 84 تنها دستاورد در پارس جنوبی تعریف فازهای 21 تا 24، 27 و 28 است که فازهای 21 تا 24 در مرحله آماده سازی برای مناقصه و 27 و 28 در مرحله مطالعاتی قرار دارند.
سرمایهگذاری در سالهای 76 تا 84 نیز از آهنگ خوبی برخوردار بود به طوریکه در طول هفت سال نزدیک به 50 میلیارد دلار در صنعت نفت سرمایهگذاری شد که بیش از 65درصد آن بدون تعهد دولت و از طریق قراردادهای بیع متقابل و فاینانس خودگردان و مابقی از منابع داخلی شرکتهای نفت و گاز تامین شد که از این میزان سرمایه گذاری 16میلیارد دلار در صنعت گاز، 18 میلیارد دلار در صنعت پتروشیمی و15 میلیارد دلار در طرحهای بیع متقابل نفت خام سرمایه گذاری شد که منجر به افزایش بیش از یک میلیون بشکهای تولید نفت خام شد.
این میزان سرمایهگذاری در حالی صورت گرفته است که درآمد نفت در هشت سال 76 تا 84 معادل 172 میلیارد و 584 میلیون دلار بوده است که این میزان با رشد قیمت جهانی نفت در سال های 84 تا 86 و در نهایت با ثبت رکوردی دست نیافتنی در سال 87 به 272 میلیارد و 278 میلیون دلار رسید که نشان از رشد 57.7 درصدی درآمد نفتی ایران در چهار سال 84 تا 88 دارد.
امروز پس از گذشت 12سال از آغاز توسعه پارس جنوبی تنها 10 فاز به بهرهبرداری رسیده و به گفته مسئولان، ایران 11سال از رقیب قطری خود عقب افتاده است. آمار و ارقام موجود نیز همه و همه نشان از ناکامی برنامههای اجرایی در این عرصه دارد. با این تفاسیرباید با مسئولین اقتصادی پرسید این فرضیه را در میان گذاشت که آیا بهتر نبود به جای وعده توسعه 35 ماهه19 فاز باقیمانده پارس جنوبی، توان مالی وفنی موجود صرف اتمام پروژههای نیمه کاره میشد تا 35 ماه بعد به دنبال چرایی عقب ماندگی بیش از پیش برداشت ایران از شریک قطری نباشیم؟
گزارش از رضا غیبی |
|
|
|
|
|
|
