بالاخره بعد از یک هفته تاخیر در پرواز به اروپا به علت آتشفشان ایسلند، هواپیمای ما در ساعات آغازین روز چهارشنبه 8 اردیبهشت ماه تهران را به مقصد استانبول ترک کرد.

گروه 23 نفره از نمایندگان فروش محصولات متابو و نمایندگان چند شرکت بزرگ پیمانکاری به دعوت شرکت متابو راهی آلمان می‌شدند تا ضمن بازدید از کارخانه، با مراحل مختلف طراحی، ساخت و تولید محصولات این شرکت آشنا شوند.

شرکت متابو یکی از شرکت‌های معتبر در زمینه تولید انواع ابزارهای برقی در جهان است که با استفاده از توان طراحی و امتیاز تکنولوژیکی کشور آلمان بخش وسیعی از بازار مصرف ابزار برقی در جهان را به خود اختصاص داده است.

متابو بیش از 40 سال است که وارد بازار ایران شده و از آن سال تا کنون علی‌رغم حضور رقبای بزرگی از اروپا و خاور دور در بازار مصرف ابزار برقی ایران، توانسته است با حفظ امتیازات خود در طراحی و کیفیت مطلوب، مشتریان ایرانی را همواره راضی نگه داشته و بخش قابل توجهی از این بازار رو به رشد را از آن خود کند.

کارخانه اصلی متابو در شهر صنعتی کوچک و زیبای نورتینگن آلمان قرار دارد. نورتینگن در 30 کیلومتری شهر اشتوتگارت واقع شده که از شهرهای معروف آلمان به ویژه در صنعت خودورسازی است. بنز و پورشه از جمله شرکت‌هایی هستند که کارخانه تولید و دفتر مرکزی آنها در شهر اشتوتگارت است.

گروه ما بالاخره پس تعویض پرواز در فردوگاه آتاتورک استانبول در ساعات اولیه صبح به فرودگاه شهر اشتوتگارت رسید. گرمترین روز در آلمان در روزهایی که بهار تازه به این کشور رسیده و هنوز درختان در برخی نقاط سر از خواب زمستانی بیرون نیاورده‌اند. انتظار چنین روز گرمی برای گروه غافلگیرکننده بود اما بنا به تجربه می‌شد حدس زد که در پس این روز گرم روزهای خنکی باید پیش رو باشد.

گروه به هتلی در نورتینگن منتقل شد و هر کدام در اتاقی اسکان یافتند. پس از مدت کوتاهی با یک نهار مفصل از همه پذیرایی شد. طبق برنامه بعد از صرف نهار، گروه برای بازدید راهی کارخانه متابو شد.

وقتی وارد محوطه کارخانه شدیم، احساس کردم برخلاف ظاهر پرطمطراق و محصولات متنوع، هیچ هیاهویی از این همه بزرگی در این شرکت به چشم نمی‌آید. متابو هیچ شباهتی به کارخانجات ایرانی نداشت. محوطه بیرونی آرام و بی صدا، بدون حضور حتی یک کارگر، اینطور القا می‌کرد که امروز روز تعطیلی متابو باید باشد.

کارخانه اصلی متابو همین جا در نورتینگن است اما این شرکت در شهر مپن در شمال آلمان نیز واحدهایی برای تولید ابزار دارد. یکی از این واحدها برای تولید تجهیزاتی نظیر انواع ابزار نجاری و برخی کمپرسورهای باد که با رنگ آبی از سایر تولیدات متابو متمایز هستند، در نظر گرفته شده است. این را هم باید خاطر نشان کنم که رنگ اصلی محصولات متابو سبز است.

متابو علاوه بر آلمان در کشور چین هم در طی این سال‌ها به روال بسیاری از شرکت‌های بزرگ بین‌المللی، واحدی را راه‌اندازی کرده است. در این شرکت کلیه مراحل ساخت و کنترل کیفیت توسط متخصصین آلمانی شرکت اصلی متابو، صورت می‌پذیرد و در حال حاضر 6 درصد تولید بین‌المللی متابو در کارخانه شانگهای انجام می‌گیرد.

هم اکنون بیش از 2 هزار نفر در بخش‌های مختلف کارخانجات متابو در سراسر دنیا مشغول به فعالیت هستند. نمایندگی‌های فروش محصولات متابو نیز در بیش از 120 کشور دنیا حضور دارند.

"اشتفان کوبا" مدیر آموزش شرکت متابو، گروه را برای بازدید از قسمت‌های مختلف به اولین سالن راهنمایی کرد. نماینده شرکت کالاوران که سرپرستی گروه را بر عهده داشتند، توضیحات آقای کوبا را به فارسی برای گروه ترجمه می‌کرد.

در نگاه اول آنچه که بیشتر به چشم می‌آمد، خلوتی سالن بود و از انبوه کارگران در بخش‌های مختلف و پای ماشین‌آلات خبری نبود.

اولین سالنی که بازدید ما از آنجا آغاز شد، انبار مواد اولیه فلزی متابو بود. در این بخش کلیه فلزات مورد مصرف یک هفته متابو، با نظم هرچه تمام‌تر و با کدبندی و رعایت استانداردهای روز دنیا در انبارداری، نگهداری می‌شد.

به گفته "کوبا" کلیه مواد مصرفی با وسواس بسیار و با استاندارد متابو، خریداری و به اینجا حمل می‌شوند و قبل از تخلیه از کامیون‌ها توسط پیشرفته‌ترین دستگاه‌های کنترل کیفیت الکترونیکی و آزمایشگاه‌های مجهز متابو، آزمایش و اگر کیفیت لازم را نداشته باشند به فروشنده عودت داده می‌شود.

در بخش تولید، مشخصات و عکس اپراتورهای هر دستگاه در شیفت‌های مختلف، روی ماشن‌آلات نصب شده است. هر 2 اپراتور در هر شیفت کنترل 5 ماشین را بر عهده دارد و بخش عمده کار از کنترل گرفته تا محاسبه و تولید، توسط خود دستگاه انجام می‌شود. "کوبا" در پاسخ به این سوال که چرا تعداد نیروی کار در متابو تا این حد پایین است، می‌گوید: دستگاه‌ها و ماشین‌آلات متابو اگرچه بسیار گران هستند اما به واسطه کارایی بالا، هزینه‌هایی به مراتب پایین‌تر از کارگر دارند. به همین منظور متابو ترجیح داده تا با استفاده از خطوط تولید مجهز به کامپیوتر با ویژگی اندازه‌گیری و تنظیم خودکار، ضمن افزایش بهره‌وری، استفاده از نیروی کار را به حداقل کاهش دهد". با این کیفیفت شاید قیمت ماشین‌آلات مورد استفاده در متابو چندان هم گران به نظر نرسند. قیمت هر یک از ماشین‌آلات متابو حداقل 500 هزار یورو است.

کار شگفت‌انگیز ماشین‌های سفارشی شرکت متابو، در بخش سیم پیچی، عایق کاری و بالانس دستگاه‌ها بیشتر به چشم می‌آمد. در این بخش کلیه فعالیت‌ها بوسیله ماشین انجام می‌شود و تنها کنترل نهایی، چشمی و توسط یک تکنسین با تجربه صورت می‌گیرد.

جالب است بدانید که متابو یکی از 3 شرکتی است که با طراحی فوق مدرن خود اجازه استفاده از نام پورشه را دارد.

یکی از امتیازات متابو این است که تراشکاری و آبکاری تمامی قطعات فولادی مصرفی در محصولات متابو در واحد روبوتیک این شرکت انجام می‌شود. این در حالی است که بیشتر کارخانجات تولید ابزارهای برقی، آبکاری محصولات خود را در خارج از شرکت خود انجام می‌دهند.

متابو تا 90 درصد از قطعات اصلی غیر الکترونیک مربوط به ابزارهای خود را خودش تولید می‌کند. این شرکت بخش عمده سه نظام‌های شرکت روهم(Rohm) آلمان – که بزرگترین تولیدکننده سه نظام های دنیا است- را تامین می‌کند و برخی از سه نظام‌های روهم را هم می‌خرد. این دو شرکت با هم تبادل تکنولوژیکی و تجاری دارند.

در این بخش روزانه بیش از 4500عدد سه نظام تولید می‌شود.

متابو همچنین کلیه قطعات پلاستیکی ابزارها را نیز خود تولید می‌کند.

بزرگترین بخش کارخانه متابو، بخش مونتاژ است. مونتاژ محصولات در سه طبقه با زیربنایی وسیع، توسط ماشین‌آلات کاملا مدرن به انجام می‌رسد.

آقای "کوبا" به طنز این قسمت از کارخانه متابو را به نوعی محله چینی‌های متابو می‌داند. وی می‌گوید : متابو برخلاف کارخانجات تولید ابزار برقی که اکثر قطعات ابزارها را در کشور چین مونتاژ می‌کنند، کلیه اجزا و قطعات ابزارها را در کارخانه اصلی خود در زیر یک سقف مونتاژ می‌کند.

یکی از کارهای درخور توجه شرکت‌های آلمانی، توجه بسیار به امر آموزش و تربیت نیروی انسانی ماهر است. متابو نیز همانند سایر شرکت‌های این کشور بخشی از شرکت را به آموزش و استفاده از خلاقیت نسل‌های آینده آلمان اختصاص داده است. بر اساس قانون، کلیه شرکت‌های آلمانی وظیفه دارند دانش آموزان دبیرستان‌های فنی و حرفه‌ای را برای آموزش و همچنین فراهم ساختن فضا برای ارائه استعدادهای این جوانان در عرصه طراحی و ساخت محصولات و تجهیزات به کار گیرند.

این دانش آموزان مهارت‌های لازم را در شرکت فرا می‌گیرند و پس از یک دوره آموزشی طولانی دبیرستانی و دانشگاهی در صورت موفقیت در آزمون به استخدام شرکت‌ها در می‌آیند. ویترینی از کارها و ساخته‌های این دانش‌آموزان در سالن خودنمایی می‌کرد. به نظر می‌رسد دولت آلمان با این کار در طی سال‌های پس از جنگ جهانی دوم توانسته است ضمن انتقال تجربه نسل‌های گذشته به آیندگان، راه را برای شکوفایی صنعتی و مهمتر از آن، رشد تکنولوژی فراهم آورده باشد. بسیاری از ابزارهای ساخته شده توسط دانش آموزان نشان از درک صحیح از آموزش و تربیت نیروی انسانی ماهر همزمان با فراگیری تئوری دانش توسط آنها، در مدارس است.

براساس قانون این دانش آموزان تا زمانی که به حد کافی از مهارت نرسیده باشند نمی‌توانند در شرکت استخدام شوند. این کارآموزان حتی تا رسیدن به مهارت لازم حق ندارند وارد خط تولید شوند و کارخانجات هم حق ندارند از آنها در بخش‌های مختلف تولید استفاده کنند.

"اشتفان کوبا " به مساله مهمتری هم اشاره می‌کند که به طور حتم درسی است برای مدیران ایرانی کارخانجات تولیدی. وی می‌گوید: هر یک از این کارآموزان برای شرکت متابو سالیانه 25 هزار یورو هزینه دارند، یعنی بیش از 32 میلیون تومان. اما با پایان یافتن دوره کارآموزی ممکن است هیچ کدام از این دانش آموزان در متابو مشغول به کار نشوند و به شرکت‌های دیگری بروند. این شانس برای کلیه کارآموزان فراهم است که هرجا که بخواهند کار کنند و اجباری برای کار در یک شرکت خاص که مسئولیت آموزش آنها را بر عهده گرفته، وجود ندارد.

علاوه بر این هیچ گونه کمک مالی از طرف دولت به شرکت‌ها برای آموزش نیروها صورت نمی‌گیرد این در حالی است که اکثر شرکت‌ها با مهم خواندن آموزش نیروها، بخشی از درآمد خود را در سال صرف تربیت این افراد می‌کنند.

کوبا ادامه می‌دهد: یکی از مشکلات کشور آلمان با این سیستم -که البته به آن افتخار می‌کند- این است که اکثر این متخصصین جذب بازار کار سایر کشورها می‌شوند. به نظر می‌رسد کشور آلمان در زمینه صادرات نیروهای متخصص به دنیا در رده بالایی باشد.

روز اول بازدید گروه ایرانی از کارخانه متابو در بخش آموزش شرکت به پایان رسید. کوبا در انتها ضمن تشکر از همه و عذرخواهی از برنامه فشرده بازدید به علت در پیش بودن روز جهانی کارگر گفت: هدف از این بازدید این بود که تفاوت‌های متابو را نسبت به شرکت‌های مشابه به شما نشان دهیم. شرکت متابو در آلمان کاملترین طیف ابزار برقی ثابت و پرتال را دارد و در عین حال مهمترین هدف این شرکت حفظ و ارتقاء کیفیت در تولیدات است نه تولید در حجم و تعداد بالا.

روز دوم حضور ما با خوشامدگویی آقاق لانگنر، مدیر بخش خاورمیانه شمال آفریقا و هندوستان شرکت متابو همراه بود. در ادامه فیلمی از تاریخچه شکل‌گیری متابو از ابتدا تاکنون برای گروه پخش شد.

شرکت متابو در سال 1924 میلادی یعنی 86 سال پیش توسط سه دوست همشهری در شهر نورتینگن پایه‌گذاری شد. این شرکت هم اکنون بیش از 2400 کارمند در سراسر دنیا دارد که از این تعداد، 1460 نفر در کارخانه نورتینگن مشغول به فعالیت هستند. متابو بیش از 500 پتنت و مدل‌های مختلف ابزار برقی را به نام خود در جهان به ثبت رسانده است که 90 درصد آنها از پس از انقضا مورد استفاده سایر سازندگان قرار گرفته است.

اولین ابزارهای برقی شامل دریل، سنباده، دریل یونیورسال و اره گرد متابو در سال 1928 به دنیا عرضه شد.

متابو اولین دریل چکشی تمام فلزی خود را نیز در سال 1957 ساخت. این دریل معروف شده به ستون فقرات صنایع آلمان پس از جنگ. این دستگاه همچنین برای اولین بار مجهز به کلاچ ایمنی بود. در سال 1969 نیز اولین دریل چکش با کنترل خودکار سرعت در این شرکت ساخته شد.

در سال 2000 میلادی موتور ماراتن در متابو ساخته شد که عمر مفید آن در قیاس با موتورهای قبلی این شرکت، بیش از 5 برابر بود. در همین سال شرکت متابو از باطری‌های لیتیومی برای ابزارهای شارژی شرکت استفاده کرد.

هم اکنون محصولات متابو با تنوع تولید بیش از 200 نوع ابزار و 3600 قطعه لوازم یدکی در بیش از 100 کشور دنیا مورد استفاده کارخانجات و صنعتگران است.

شرکت متابو در سال 1980 با 48 درصد و در سال 2009 با صادرات بیش از 80 درصد محصولات خود مرغوبیت، مقبولیت و اعتماد جهانی مصرف‌کنندگان را در زمینه‌های مختلف صنایع و شرایط جغرافیایی اثبات کرده است.

سال 2008 میلادی سال سختی برای کلیه صنایع جهان، به ویژه آلمان بود. متابو در این سال به واسطه بحران مالی جهانی و برای مقابله با آن سعی کرد تا با اتخاذ برنامه‌های پیشگیرانه، بحران پیش آمده را به سلامت از سر بگذراند. متابو در این سال شیفت کاری خود را به سه روز در هفته کاهش داده بود.

نسبت فروش محصولات متابو: 74درصد ابزار برقی، 15درصد ابزارها و دستگاه‌های نجاری، 6 درصد لوازم جانبی، 5 درصد از کل فروش این شرکت نیز به کمپرسورها، ابزار بادی، پمپ‌های آب و دستگاه‌های جوشکاری مربوط می‌شود.

متابو همچنین 25 شعبه مدیریت منطقه‌ای در کشورهای دیگر از جمله ایالات متحده، استرالیا، چین و... دارد که مستقیما توسط مدیران متابو اداره می‌شوند.

پس از این معارفه کوتاه، کلاس‌های آشنایی با ابزارهای مختلف متابو به ویژه ابزارهای جدید این شرکت با مدیریت آقای اشتفان کوبا، مدیر آموزش شرکت آغاز شد.

آقای کوبا با علاقه و عشق زایدالوصفی در تمام مدت به تنهایی کلاس‌های آموزشی را برگزار کردند. مهمترین بخش این کلاس‌ها به آشنایی با ابزارهای مختلف ساخت متابو و همچنین آخرین تغییرات در تولید ابزارهای برقی اختصاص داشت. به نظر می‌رسد متابو در ساخت ابزارها علاوه بر رعایت استانداردهای اتحادیه اروپا، خود نیز استانداردهای خاصی دارد که به تولیدات این شرکت غنای بیشتری می‌بخشد و محصولات آن در مقایسه با محصولات مشابه در جایگاه بهتری قرار می‌گیرد.

اشتفان کوبا در همین زمینه توضیح می‌دهد:" یکی از سیاست‌های شرکت متابو که اجبار اتحادیه اروپا هم نیست، این است که ما سعی داریم تا ضمن افزایش سطح ایمنی دستگاه‌ها، کارایی آنها را نیز به نحو چشمگیری افزایش دهیم. سیستم ایمنی (Auto Stop) متابو هم اکنون در انحصار شرکت باقیمانده و هنوز شرکت مشابه دیگری از این سیسم ایمنی استفاده نمی‌کند. با استفاده از این سیستم، دستگاه در هر سرعتی با کوچکترین فشار و یا گیرکردن، بطور اتوماتیک خاموش می‌شود در حالیکه برق در دستگاه جریان دارد. این سیستم باعث می‌شود به موتور دستگاه فشار کمتری وارد شود و طول عمر بالاتری هم داشته باشد.

کوبا در تایید کارایی بالاتر محصولات متابو به تست ابزارهای متابو در قیاس با یکی از بهترین برندهای مشابه اشاره می‌کند و می‌گوید، محصول متابو در این تست‌ها 12 ساعت بیشتر کار کرده است.

بر اساس قوانین اتحادیه اروپا، ساخت کلیه ابزارها و دستگاه‌های صنعتی مشمول قوانین بسیار سختگیرانه در خصوص رعایت استانداردهای ایمنی کاربران است. در همین زمینه ساخت ابزارهای شرکت متابو نیر همواره دستخوش تغییر است و سال به سال براساس قوانین اتحادیه اروپا این ابزارها به روز می‌گردند.

از جمله مهمترین قوانین اتحادیه اروپا در ساخت کف ساب‌ها، بالابردن ضریب ایمنی این دستگاه در هنگام استفاده از آن است. بر این اساس از ماه سپتامبر سال 2009، متابو چند تغییر عمده در تولید این ابزارها ایجاد کرده تا کاربر با ایمنی بیشتری از آنها استفاده کند. اولین تغییر اضافه کردن محافظی به کف ساب‌های ساخت این شرکت است که بر این اساس تماس کابر با صفحه و جرقه‌های هنگام کار با آن را کاهش می‌دهد.

تغییر دوم بکارگیری سیستم ایمنی در دستگاه‌های جدید است. با استفاده از این قطعه، در صورت قطع و وصل جریان برق دستگاه خود به خود بکار نمی‌افتد و کاربر برای استفاده از دستگاه بایستی مجددا آن را روشن نماید. با استفاده از این سیستم جلوی بسیاری از خطرات حین استفاده از دستگاه گرفته می‌شود.

تغییر سوم کاهش ارتعاش دستگاه هنگام کار است. براساس مطالعات انجام شده ارتعاش بالاتر از 2.05 متر بر مجذور ثانیه، برای کاربران ابزارهای برقی مخصوصا کف ساب‌ها می‌تواند خطر ساز باشد. در اثر ارتعاش بالاتر از این میزان جریان خون در دست کاربر با مشکل مواجه می‌شود و با ادامه این وضعیت و در طی مدت زمان طولانی استفاده از این دستگاه‌ها، سلول‌های خونی می‌میرند و این مساله متاسفانه برگشت‌پذیر هم نیست.

بر اساس قوانین، اگر کاربری 8 ساعت در روز از این نوع از ابزارها و دستگاه‌های استفاده کند، ارتعاش نبایستی بیش از 5 متر بر ثانیه باشد. اگر بالاتر باشد حتما بایستی از ساعات کار این کاربران کاسته شود.

متابو برای این منظور در ساخت کف ساب‌ها از موتور ماراتن با عمر مفید 5 برابر بیشتر از موتورهای قبلی استفاده کرده است. قطعات این موتور به نحوی طراحی شده‌اند که کمترین لرزش را در هنگام کار ایجاد می‌کنند. علاوه بر این دسته‌های ضدلرزش برای این دستگاه‌ها طراحی و ساخته شده که انتقال60 درصد ارتعاش دستگاه به کاربر جلوگیری می‌کند.

در بخش دیگری از دستگاه بین گیربکس و دسته، یک لایه لاستیکی کار شده که باعث عدم انتقال لرزش دستگاه به دست می‌شود.

کوبا می‌گوید " در حال حاضر متابو تنها شرکتی است که در زمینه ساخت این ابزارها به استاندارد 4.8m/sec2 رسیده است. این رقم در کف ساب‌های کوچک ساخت متابو به3.6m/sec2 می‌رسد.

بدین ترتیب به نظر می‌رسد متابو در طراحی و ساخت ابزارهای ارگونومیک با طول عمر مفید و مطابق با بالاترین استانداردهای ایمنی برای دستگاه و کاربر، یک پله از رقبای خود در جهان پیش باشد.

کارگاه‌های آموزشی و توجیهی گروه تا عصر روز دوم ادامه یافت. آشنایی با دریل‌ها، ابزارهای نجاری، کف ساب‌ها و سایر محصولات متابو با توضیحات آقای کوبا پایان یافت و روزهای باقیمانده در آلمان صرف بازدید از مناطق تفریحی و تاریخی کشور آلمان در شهر مونیخ و ایالت باواریا شد. بازدید از موزه منحصر بفرد صنعت در مونیخ خود دنیایی است که شرح جداگانه‌ای را می‌طلبد.

در پایان سمینار به کلیه شرکت‌کنندگان گواهی مبنی بر گذراندن دوره آشنایی با محصولات متابو اهدا شد. شرکت‌کنندگان لوح یادبود شرکت را به همراه عکسی به یادگار، امضاء کردند.

خوشبختانه یک ایرانی بنام آقای نوروزی که از مدیران میانی متابو آلمان است، در این سفر کمک‌های شایان تقدیری به گروه نمودند.

بازدید از دستاوردهای شرکت متابو چندی است که به همت شرکت کالاوران انجام می‌شود. شرکت متابو گروه‌های مختلفی از مصرف‌کنندگان و نمایندگان فروش محصولات خود را همه ساله در نورتینگن گرد هم می‌آورد تا علاوه بر آشنایی آنها با آخرین پیشرفت‌های تکنولوژیک شرکت، به آنها در استفاده هرچه بهتر محصولات خود، به مشتریان آگاهی بیشتری ببخشد.

این برنامه آموزشی، سالی دو بار در گروه‌های 22 تا 25 نفره صورت ‌می‌گیرد که 25 درصد آنها را سطوح بالای مدیریتی دست‌اندرکاران پروژه‌های عمرانی ایران تشکیل می‌دهند.