جیم میولوا، مدیر اجرایی شرکت کونوکو فیلیپس، می گوید :" افزایش اخیر سوددهی بخش پالایش لزوما به معنای تداوم بهبود وضعیت بازار در بخش پایین دستی نیست." یک ماه پیش دست اندرکاران بخش پالایش از بهبود وضعیت تقاضا و افزایش سود در این بخش سخن می گفتند. به نظر می رسید بخش پالایش در سه ماهه نخست سال جاری میلادی دوران فعالیت اندک را پشت سر گذاشته و با دنباله روی از اقتصاد جهانی در حال خروج از رکود است. اکنون در شرایطی که سخن از رکود دوباره و ناتوانی کشورهای اروپایی در پرداخت بدهی هایشان در میان است و دورنمای اقتصادی چندان امیداوار کننده نمی نماید،  مدیران اجرایی در مورد در پیش بودن دورانی که در آن سود بخش پالایش اندک خواهد بود، هشدار می دهند.
 
بدون تردید وضعیت سودها در مقایسه با شش ماه پیش بهتر است اما سود آوری بیشتر ممکن است سرابی بیش نباشد. تعمیر و نگهداری بویژه در واحدهای پالایشگاهی که اقدام به نوسازی می کنند، عرضه فرآورده های نفتی را در سه ماهه نخست سال در منطقه آتلانتیک کاهش داد؛ وضعیتی که تا ماه آینده در منطقه آسیا – اقیانوسیه نیز ادامه خواهد یافت. افزایش سود ناشی از نوسازی، پالایشگاه های آمریکا را تشویق کرده است فعالیت خود را به بالاترین میزان در 9 ماه گذشته افزایش دهند؛ هرچند که تداوم این روند با تردید روبه رو است.
 
مشکل پالایشگران حوزه آتلانتیک وجود ظرفیت مازاد فراوانی است که سبب شده است پالایشگاه ها در بیشتر دوره 12 ماه گذشته با ظرفیتی که تنها اندکی بیش از 80 درصد بود، فعالیت کنند. تقاضا برای فرآورده های نفتی در آمریکا، اگر چه در مقایسه با سال گذشته افزایش یافته است اما در قیاس با میزان تقاضای قبل از رکود پایین تر است. در حال حاضر ظرفیت پالایشی بلااستفاده در آمریکا و اروپا حداقل پنج میلیون بشکه در روز است که نشان دهنده کاهش بسیار زیاد تقاضای نفت در سال 2009 است.

اما اگر تقاضا در حوزه آتلانتیک بهبود نیابد، فعالیت این پالایشگاه ها که سرمایه برند، با ظرفیت اندک فعالیت پالایشی قابل دوام نخواهد بود. ظرفیت مازاد، صنعت پالایش را با عدم موازنه ساختاری طولانی مدت رو به رو می سازد، مشکلی که تنها با از میان بردن ظرفیت، و نه فروش و یا تعطیلی موقت پالایشگاه ها، حل خواهد شد. این در حالی است که پالایشگاه هایی که کوچک تر و کمتر سودآورند در معرض فروش اند و برخی پالایشگاه های بزرگ از اواسط سال گذشته تا کنون فعالیت خود را به حال تعلیق درآورده اند.
 
سود فعالیت پالایشی در سنگاپور درحال از میان رفتن است. درست است که تقاضا در منطقه آسیا به گونه ای معقول در حال افزایش است اما ایجاد ظرفیت های پالایشی جدید سبب شده است عرضه فر‌آورده از منابع جدید افزایش یابد. چین به صادر کننده خالص بنزین و دیزل تبدیل شده است درحالی که هند دارای مازاد فزاینده نفتا و بنزین است که به طور فزاینده ای برای ذخیره سازی آن تلاش می کند. شرکت رلاینس هند که سال گذشته پالایشگاه صادراتی جم نگر را با ظرفیت 580 هزار بشکه در روز راه اندازی کرد،" کاهش تقاضا" ی فرآورده ها از یک سو و بالا بودن میزان ذخایر را از سوی دیگر علت کاهش شدید سود در سه ماهه اول می داند. این پالایشگاه برای پالایش نفت خام های سنگین و تولید دیزل، عمدتا بنزین و دیزل دارای گوگرد اندک، طراحی شده است. زمانی که تفاوت میان نفت خام های سبک و سنگین و فرآورده ها زیاد است، فعالیت این پالایشگاه به میزان زیادی سودآور است. اما تفاوت بهای بنزین و دیزل با نفت کوره از50 دلار به 20 دلار در هر بشکه کاهش یافته و تفاوت میان نفت خام سبک به نسبت نوع نفت خام های سنگین نیز بیش از 50 درصد کاهش یافته است.

سودآور شدن دوباره پالایشگاه ها نیازمند رشد نیرومند تقاضای نفت است. اما مشکلات مالی اخیر در یونان و سایر کشورهای اروپایی در حال احیای ترس و نگرانی در مورد دورنمای اقتصادی است.  اکنون که دولت ها به اقدامات اقتصادی که هدف آن ها تحرک بخشیدن به اقتصاد بود پایان داده اند، انتظار می رود رشد اقتصادی و تقاضا برای نفت در اواخر سال جاری کاهش یابد. 

در شرایطی که ذخایر نفت دو باره در حال افزایش است، قیمت های نفت بازتاباننده بدبینی فزاینده در بازارها است. افزایش عرضه نفت غیر اوپک در سال جاری حتی از میزان افزایش تقاضای فراوان چین فراتر می رود. بخش زیادی از نفتی که روانه غرب و حوزه آتلانتیک شده است، در این منطقه ذخیره شده است به نحوی که ذخایر نفت خام آمریکا و اتحادیه اروپا در سال جاری حدود 50 میلیون بشکه افزایش یافته است.

قیمت های نفت خام در درازمدت متاثر از محدودیت های رشد عرضه غیراوپک و توانایی اوپک برای کنترل تولید خواهد بود. اما در مورد عرضه فرآورده نمی توان محدودیت های مشابهی اعمال کرد. اگر ضعف اقتصاد جهانی دوباره رشد تقاضای نفت را محدود سازد، بخش پالایش تنها در صورتی دوباره سودآور خواهد شد که ظرفیت اضافی پیوسته کاهش یابد و ضروری است که شرکت های نفتی هر چه زودتر در مورد از میان بردن ظرفیت اضافی تصمیم بگیرند.